ચીની જાસૂસ સાથે અફેરના વિવાદ બાદ Nvidiaના CEO જેન્સેન હુઆંગનું રાજીનામું

AI ચિપ કંપની Nvidiaના CEO જેન્સેન હુઆંગે ચીની જાસૂસ સાથેના અફેર, મહિલા કર્મચારી સાથેના સંબંધો અને $4.8 બિલિયનના ચિપ કૌભાંડના વિવાદો વચ્ચે રાજીનામું આપ્યું છે. 1993માં સ્થાપેલી કંપનીનું 33 વર્ષ સુકાન સંભાળ્યા બાદ 63 વર્ષીય હુઆંગે બોર્ડની તપાસ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ચિંતાઓ વચ્ચે આ નિર્ણય લીધો. આ મામલે ગુજરાત યુનિવર્સિટીના પૂર્વ વિદ્યાર્થીની ડૉ. આરતી શાહની ભૂમિકા પણ ચર્ચામાં છે.

વિશ્વની સૌથી મોટી આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) ચિપ કંપની Nvidiaના સહ-સ્થાપક જેન્સેન હુઆંગે કંપનીના પ્રેસિડેન્ટ, CEO અને બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સના સભ્ય પદેથી રાજીનામું આપી દીધું છે. એક કથિત ચીની જાસૂસ સાથેના અફેર, કંપનીની મહિલા કર્મચારી સાથેના સંબંધો અને અબજો ડોલરના ચિપ કૌભાંડના વિવાદો વચ્ચે તેમનો આ નિર્ણય સામે આવ્યો છે. 1993માં કંપનીની સ્થાપના કર્યા બાદ છેલ્લા 33 વર્ષથી Nvidiaનું સુકાન સંભાળનારા 63 વર્ષીય હુઆંગના રાજીનામાથી વૈશ્વિક ટેક્નોલોજી જગતમાં ભારે ખળભળાટ મચી ગયો છે.

તાજેતરમાં જ જેન્સેન હુઆંગે કંપનીના કર્મચારીઓને એક ભાવનાત્મક ઈમેલ મોકલીને પોતાની પત્ની લોરી હુઆંગ પ્રત્યે બેવફા રહ્યા હોવાની જાહેરમાં કબૂલાત કરી હતી. 29 ઓક્ટોબરના રોજ આ વિવાદ પ્રકાશમાં આવ્યા બાદ શરૂઆતમાં કંપનીએ તેને સામાન્ય ગ્રાહક-ડીલર સંબંધ ગણાવ્યો હતો, પરંતુ મીડિયાના વધતા દબાણ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ચિંતાઓને પગલે 8 નવેમ્બર 2026ના રોજ Nvidiaના બોર્ડે સ્વતંત્ર તપાસ શરૂ કરી હતી. બહારના કાનૂની નિષ્ણાતોની મદદથી ચાલી રહેલી આ તપાસ અને વધતા દબાણ વચ્ચે આખરે હુઆંગે તમામ ટોચના હોદ્દા છોડવાનો નિર્ણય લીધો છે.

જે મહિલા સાથે જેન્સેને સંબંધ હોવાનું સ્વીકાર્યું છે તેનું નામ એલિસ હુઆંગ (હુઆંગ લી) છે, જે સિંગાપોર સ્થિત ‘મેગાસ્પીડ’ નામની કંપનીની મેનેજિંગ ડિરેક્ટર છે. બંને પહેલીવાર જૂન 2024માં તાઈપેઈના એક બારમાં સાથે જોવા મળ્યા હતા. અમેરિકન ગુપ્તચર અધિકારીઓનો દાવો છે કે એલિસને ચીનના સુરક્ષા મંત્રાલય (MSS) દ્વારા ખાસ તાલીમ આપવામાં આવી હતી, જેથી તે જેન્સેન સાથે નિકટતા કેળવીને અમેરિકન પ્રતિબંધો છતાં ચીનને અદ્યતન ચિપ્સ અપાવવામાં Nvidiaની નીતિઓને પ્રભાવિત કરી શકે અને ગુપ્ત માહિતી બેઇજિંગ પહોંચાડી શકે.

અહેવાલો મુજબ, એલિસની કંપની મેગાસ્પીડે 2024ની શરૂઆતમાં મલેશિયામાં ‘સ્પીડમેટ્રિક્સ’ નામની પેટાકંપની સ્થાપી હતી. જૂન 2024થી ફેબ્રુઆરી 2026 વચ્ચે આ કંપનીએ ઓછામાં ઓછા $4.8 બિલિયન (આશરે રૂ. 45,000 કરોડ) ની અદ્યતન Nvidia ચિપ્સ ખરીદી હતી. આ હાર્ડવેર ભાડે આપીને ચીની કંપનીઓ અને હેકર્સ પ્રતિબંધિત ચિપ્સ ચીન લઈ ગયા વિના જ AIનો સીધો ઉપયોગ કરતા હોવાનો અને ઘણી સુપર-ચિપ્સ ગેરકાયદેસર રીતે ચીન મોકલાઈ હોવાનો આરોપ છે. વિવાદ વધ્યા બાદ Nvidiaએ મેગાસ્પીડને પોતાના ક્લાઉડ ભાગીદારોની યાદીમાંથી હટાવી દીધી હતી.

બોર્ડ દ્વારા શરૂ કરાયેલી સ્વતંત્ર તપાસમાં ભારતીય મૂળના ડૉ. આરતી શાહનું નામ ખૂબ ચર્ચામાં રહ્યું છે. ગુજરાત યુનિવર્સિટીમાંથી ગણિત અને આંકડાશાસ્ત્રમાં અભ્યાસ કરનારા અને અમેરિકાની ફાર્મા કંપની ઈલી લિલીમાં 27 વર્ષ સુધી ઉચ્ચ હોદ્દા પર કામ કરી ચૂકેલા આરતી શાહ 9 નવેમ્બર 2020થી Nvidiaના બોર્ડમાં સ્વતંત્ર ડિરેક્ટર તરીકે કાર્યરત છે. તેઓ કંપનીની ઓડિટ કમિટી અને કમ્પેન્સેશન કમિટીના સભ્ય પણ છે, જે માહિતી સુરક્ષા, આંતરિક તપાસ અને ટોચના અધિકારીઓના મામલાઓ પર દેખરેખ રાખે છે. 11 સભ્યોના બોર્ડમાં લીડ ઈન્ડિપેન્ડન્ટ ડિરેક્ટર સ્ટીફન નીલ સાથે તેમની ભૂમિકા અત્યંત મહત્વની માનવામાં આવી રહી હતી.

અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે 9 નવેમ્બરના રોજ હુઆંગનો બચાવ કરતા તેમને સન્માનિત વ્યક્તિ ગણાવ્યા હતા અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે તેમની પાસે આ મામલે કોઈ સ્પષ્ટતા હશે. જોકે, અહેવાલો મુજબ શેરબજારમાં ગભરાટ ન ફેલાય તે માટે ટ્રમ્પ પ્રશાસને એક વર્ષ પહેલા જાણ થવા છતાં કડક પગલાં લીધાં ન હતા. બીજી તરફ, અમેરિકન કોંગ્રેસની ત્રણ અલગ-અલગ કમિટીના ચેરમેનોએ રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને જાસૂસીના ગંભીર પ્રશ્નો અંગે જવાબ આપવા માટે 18 નવેમ્બરના રોજ બ્રીફિંગ માટે તેડું મોકલ્યું છે. આ દરમિયાન ચીનના દૂતાવાસે જાસૂસીના આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા છે, જ્યારે સિંગાપોરે મેગાસ્પીડમાં નાણાકીય તપાસ ચાલી રહી હોવાની પુષ્ટિ કરી છે.